Je ziet het nauwelijks, maar je voelt het des te beter. Onder de huid zit een harde, drukgevoelige bult die zich niet laat uitknijpen en toch niet weggaat. Onderhuidse puistjes zijn de vervelendste vorm van onzuiverheden, en ze houden zich veel hardnekkiger vast dan een gewoon puistje. Waarom dat zo is, hoe lang het duurt en wat er werkelijk helpt, nemen we hier stap voor stap door.
TL;DR: onderhuidse puistjes in het kort
- Een onderhuids puistje heeft geen opening naar het huidoppervlak. Daarom komt er niets uit, hoe hard je ook drukt.
- Het doet pijn omdat de ontsteking diep in het weefsel zit en druk uitoefent op de omliggende zenuwuiteinden.
- De genezing duurt meestal een tot drie weken en daarmee duidelijk langer dan bij een oppervlakkig puistje.
- Uitknijpen maakt het gegarandeerd erger en is de meest voorkomende oorzaak van blijvende littekens.
Wat is een onderhuids puistje?
Een onderhuids puistje ontstaat net als elk ander. Een porie raakt verstopt met talg en dode huidcellen, bacteriën vermenigvuldigen zich, het weefsel raakt ontstoken. Het doorslaggevende verschil zit in de diepte:
- Bij een gewoon puistje zit de ontsteking vlak onder het oppervlak en vormt na een tot twee dagen een zichtbare witte kop. Bij een onderhuids puistje zit die dieper in de huid en ontstaat er geen uitgang naar buiten. Je ziet daarom vaak alleen een roodheid of een lichte bobbel, maar voelt daaronder een vaste knobbel.
- In het dagelijks taalgebruik duiken er meerdere termen op. Ingekapselde puistjes, cysteuze puistjes of gewoon puistjes onder de huid betekenen hetzelfde. Twee dingen zien er vergelijkbaar uit maar werken anders: milia zijn kleine witte keratinebolletjes zonder ontsteking, en gesloten comedonen zijn verstopte poriën die niet ontstoken en dus ook niet pijnlijk zijn. Als het pijn doet, heb je het over een onderhuids puistje.
Waarom onderhuidse puistjes pijn doen
De pijn is wat deze puistjes van alle andere onderscheidt, en daar is een logische reden voor.
De ontsteking zit in een huidlaag waar duidelijk meer zenuwuiteinden lopen dan direct aan het oppervlak. Het ontstoken weefsel zwelt op, maar heeft geen ruimte om uit te zetten en geen weg naar buiten. De druk die daarbij ontstaat, prikkelt de omliggende zenuwen. Precies daarom doet zelfs een lichte aanraking pijn, terwijl een oppervlakkig puistje meestal alleen stoort.
Daar komt bij: hoe groter de ontsteking, hoe sterker de druk. Een onderhuids puistje kan daardoor meerdere dagen pijnlijker worden voordat het beter gaat.
Hoe lang blijft een onderhuids puistje zitten?
Dat is de vraag die de meesten echt bezighoudt, en het eerlijke antwoord luidt: langer dan je lief is.
- Een oppervlakkig puistje is meestal na drie tot zeven dagen klaar. Een onderhuids puistje heeft in de regel een tot drie weken nodig. In hardnekkige gevallen kan een ingekapseld puistje zich maandenlang handhaven zonder ooit aan het oppervlak te komen.
- De reden ligt in de biologie. Omdat er geen uitgang bestaat, kan het lichaam de inhoud niet naar buiten afvoeren. In plaats daarvan moet het immuunsysteem de ontsteking ter plekke afbreken, en dat duurt simpelweg langer. Soms kapselt het lichaam het geheel in, waardoor een vaste knobbel achterblijft die je nog weken later kunt voelen, ook al is de ontsteking allang verdwenen.
En daarna? Reken op een roodheid die nog twee tot vier weken zichtbaar blijft. Hoe sterker de ontsteking was en hoe meer je eraan hebt zitten frunniken, hoe langer het duurt.
Waarom je absoluut niet moet knijpen
Bij een rijp puistje met een zichtbare witte kop valt over netjes uitknijpen op zijn minst te discussiëren. Bij een onderhuids puistje niet.
Er is simpelweg niets dat eruit zou kunnen komen. De inhoud zit diep en daarboven ligt intacte huid. Wat de druk werkelijk veroorzaakt, is het tegenovergestelde van wat je wilt. De ontsteking wordt het omliggende weefsel in geperst en wordt daardoor groter. Uit één knobbel worden er niet zelden twee.
Daar komt het littekenrisico bij. Omdat de ontsteking diep zit, reikt die tot in huidlagen waar littekens überhaupt ontstaan. Onderhuidse puistjes behoren daarom tot de meest voorkomende oorzaken van blijvende acnelittekens, en knijpen versnelt dat. Waarom uitknijpen in het algemeen de slechtere keuze is, lees je in ons artikel over puistjes uitknijpen.
En de vaak gestelde vraag wanneer zo'n puistje eindelijk rijp is: een onderhuids puistje wordt in die zin niet rijp. Of het breekt op een gegeven moment vanzelf door, of het lichaam breekt het af zonder dat er ooit iets aan het oppervlak komt.
Wat echt helpt bij onderhuidse puistjes
De maatregelen die werken zijn weinig spectaculair:
- Warmte in plaats van druk: een warm, vochtig kompres van ongeveer tien minuten, twee tot drie keer per dag, bevordert de doorbloeding en kan het puistje helpen naar het oppervlak te komen.
- Milde werkstoffen in plaats van een radicale kuur: salicylzuur lost de ophoping in de porie op, tea tree-olie werkt tegen bacteriële kolonisatie. Beide hebben tijd nodig en werken niet van de ene op de andere dag.
- Koelen bij pijn: als de plek sterk pijn doet en gezwollen is, verlicht kou de druk op korte termijn.
- Handen eraf: het moeilijkste punt, maar het belangrijkste. Elke aanraking verlengt de genezing.
- Niet oververzorgen: agressief schrobben, scrubs en uitdrogende producten irriteren de huid extra en maken het erger.
- Geduld: de meeste onderhuidse puistjes verdwijnen vanzelf als je ze met rust laat.
Blijf af van huismiddeltjes als tandpasta, citroensap of baksoda. Ze irriteren de huid zonder iets aan de ontsteking in de diepte te veranderen.
Waar onderhuidse puistjes het vaakst zitten
Bij mannen treft het vooral kin, kaaklijn en hals. Dat is geen toeval, want daar zitten bijzonder veel talgklieren en het dagelijkse scheren irriteert de huid extra. Ook voorhoofd en neusvleugels zijn typische plekken.
Als de onzuiverheden zich bij jou op de kin- en kaakstreek concentreren, loont het de moeite om je scheerroutine te bekijken. Wat daar verder nog een rol speelt, lees je in ons artikel over puistjes op de kin.
Waarom een pimple patch hier niet helpt
Een punt dat we als producent van pimple patches openlijk moeten zeggen: bij onderhuidse puistjes levert een patch weinig op.
- Hydrocolloïde werkt door vocht uit een open plek op te nemen. Bij een onderhuids puistje zit er aan het oppervlak geen vocht dat opgenomen zou kunnen worden. De patch kan de plek afdekken en je ervan weerhouden erop te drukken, wat zeker iets waard is. Hij trekt echter niets naar buiten en versnelt de genezing niet.
- Er is echter één moment waarop hij zinvol wordt. Zodra het puistje vanzelf doorbreekt en er een open plek ontstaat, is een patch precies goed. Dan beschermt hij de wond, neemt wondvocht op en verlaagt het risico dat er een vlekje achterblijft. Precies daarvoor is de JAWLINER Pimple Patch gemaakt.
Wanneer je naar de dokter moet
De meeste onderhuidse puistjes zijn vervelend, maar onschuldig. In deze gevallen zou je medisch advies moeten inwinnen:
- De knobbels komen steeds op dezelfde plek terug.
- Het puistje is heel groot, sterk pijnlijk of voelt warm aan.
- Er komt koorts of een algemeen ziektegevoel bij.
- Er vormen zich al littekens.
- Je hebt pijnlijke knobbels in oksels, liezen of onder de borst. Dat kan wijzen op hidradenitis suppurativa, een chronisch ontstekingsachtige huidaandoening die anders wordt behandeld dan gewone acne.
- De onzuiverheden belasten je psychisch.
Een dermatologiepraktijk heeft behandelmogelijkheden die je thuis niet hebt. En hoe eerder hardnekkige gevallen worden behandeld, hoe kleiner het littekenrisico.
Veelgestelde vragen over onderhuidse puistjes
Duur, behandeling en het verschil met andere onzuiverheden: hier vind je korte antwoorden op de vragen die over onderhuidse puistjes het vaakst worden gesteld.
Let op
Dit artikel dient ter algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Bij ernstige, pijnlijke of aanhoudende acne kun je het beste een dermatologiepraktijk raadplegen.
